Wat staat er in een maatregelenplan volgens CROW 500?
Door NexTerra Infra B.V. · laatst bijgewerkt op
Het maatregelenplan is de brug tussen het ontwerp en de schop: per raakvlak staat erin welke maatregel geldt en waarom. Zonder dat plan blijft een risicoklasse een cijfer waar niemand iets mee doet.
De CROW 500 laat per raakvlak een risicoklasse bepalen. Dat is de analyse. Het maatregelenplan is wat daarop volgt: per raakvlak de maatregel die eruit voortkomt, met de onderbouwing erbij. De klasse zegt hoe erg het is, het plan zegt wat we eraan doen.
Het is ook het document dat het ontwerp verlaat en de uitvoering in gaat. Daarom is de toon anders dan die van een rapport: het moet uitvoerbaar zijn voor iemand met een graafmachine, niet alleen sluitend voor iemand met een tekening.
Wat er per raakvlak in hoort
Elk raakvlak krijgt een eigen regel, en die regel bevat vijf dingen. **Waar** het raakvlak zit, met een nummer dat ook op de tekening staat en in RD-coördinaten. **Wat** er ligt: het net, de netbeheerder en het thema. **Welke klasse** eraan is toegekend. **Welke maatregel** geldt. En **waarom** die maatregel, in één zin.
Dat laatste wordt het vaakst weggelaten en is het meest waard. Bij een discussie achteraf gaat het zelden over de vraag of de maatregel goed was, en bijna altijd over de vraag of er is nagedacht.
De maatregelen zelf
In de praktijk komt het neer op een beperkt aantal typen, van licht naar zwaar. Bij een laag risico volstaat de standaard zorgvuldige werkwijze en verandert er niets aan het werk. Daarboven komt het bevestigen van de ligging, meestal met een proefsleuf, zodat er niet op een aangenomen positie wordt gewerkt.
Dan volgen de maatregelen die de manier van werken veranderen: handmatig graven of zuigen binnen een bepaalde afstand van het net, of het net juist mijden door een andere techniek of een aangepast tracé te kiezen. En bij de zwaarste raakvlakken komt de netbeheerder zelf in beeld, met toezicht tijdens het graven, een spanningsloosstelling of het tijdelijk verleggen van het net.
Die laatste categorie heeft een doorlooptijd van weken tot maanden. Dat is de belangrijkste reden om het maatregelenplan vroeg te maken en niet vlak voor de uitvoering.
De eisen van de netbeheerder zijn geen aanvulling
Bij elke KLIC-levering zit per netbeheerder een document met zijn eigen eisen en voorzorgsmaatregelen. Die eisen gelden naast de eigen risicoafweging en gaan er in de praktijk bovenuit: schrijft een netbeheerder toezicht voor bij zijn hogedrukleiding, dan geldt dat ook als uw eigen analyse op een lagere klasse uitkomt.
Neem die eisen daarom in het plan zelf op, bij het raakvlak waar ze horen. Een verwijzing naar de KLIC-documenten betekent in de uitvoering dat niemand ze leest.
Van plan naar graafinstructie
Het maatregelenplan is een projectdocument en daarmee te uitgebreid voor de man in de sleuf. Wat naar de locatie gaat is de graafinstructie: dezelfde inhoud, teruggebracht tot wat er op déze locatie geldt, met de tekening erbij en de contactgegevens van de netbeheerder. Sommige organisaties noemen dat een instructiekaart.
De vertaalslag is niet vrijblijvend. Een maatregel die alleen in het plan staat en niet op de instructie, bestaat op de graaflocatie niet.
Wie stelt het op?
De ontwerpende partij, op basis van de geïnventariseerde raakvlakken. De opdrachtgever zorgt dat het plan er is en dat het in het contract meegaat naar de uitvoering; de grondroerder werkt ernaar en meldt terug wat hij aantreft, waaronder een afwijkende ligging.
Dat terugmelden sluit de cirkel: een maatregelenplan dat tijdens de uitvoering niet wordt bijgewerkt, beschrijft na de eerste verrassing een project dat niet meer bestaat.
| Risico | Typische maatregel | Doorlooptijd vooraf |
|---|---|---|
| Laag | standaard zorgvuldige werkwijze | geen |
| Midden | ligging bevestigen met een proefsleuf | dagen |
| Midden tot hoog | handmatig graven of zuigen binnen een vaste afstand | geen, wel meer uren |
| Hoog | toezicht netbeheerder, spanningsloos stellen of verleggen | weken tot maanden |
De maatregelen lopen op met het risico, maar de doorlooptijd loopt harder op dan de maatregel zelf. Dat is de reden om het plan in de ontwerpfase te maken en niet vlak voor de uitvoering.
Veelgestelde vragen
Is een maatregelenplan verplicht?
Niet als losstaande wettelijke plicht. De WIBON verplicht tot zorgvuldig graven en de CROW 500 vult in wat dat betekent; daarin is het vastleggen van de maatregelen per raakvlak een vast onderdeel. Bij schade is het het document waarmee u aantoont dat de afweging is gemaakt.
Wat is het verschil tussen een maatregelenplan en een graafinstructie?
Het maatregelenplan dekt het hele project en bevat de onderbouwing. De graafinstructie is de uitsnede daarvan voor één locatie, zonder onderbouwing maar met de tekening en de contactgegevens, bedoeld voor de uitvoerende ploeg.
Moet elk raakvlak in het plan, ook de onschuldige?
Ja. Juist bij een laag risico is de vastlegging kort, en het feit dat er over is nagedacht is de kern. Een raakvlak dat ontbreekt is achteraf niet te onderscheiden van een raakvlak dat over het hoofd is gezien.
Wat als de netbeheerder strengere eisen stelt dan onze klasse?
Dan gelden zijn eisen. De eigen risicoafweging is een ondergrens, niet een maximum; de eisen uit zijn document bij de KLIC-levering komen daar bovenop en horen in het plan bij het betreffende raakvlak te staan.
Wanneer moet het plan klaar zijn?
Voordat het werk wordt aanbesteed, want de zwaarste maatregelen hebben een doorlooptijd van weken tot maanden en beïnvloeden zowel de planning als de prijs. Een plan dat pas bij de start van de uitvoering ligt, kan alleen nog maatregelen bevatten die op dat moment nog haalbaar zijn.