Wat doe je bij een afwijkende ligging?
Door NexTerra Infra B.V. · laatst bijgewerkt op · 4 min lezen
Als een kabel of leiding ergens anders blijkt te liggen dan op de KLIC-tekening, is dat geen detail maar een meldplicht. Er is bovendien een tweede vraag die dringender is: mag het werk doorgaan.
In het kort
- Meer dan 1 meter horizontaal of een onbekend net: melden bij het Kadaster
- Onverwijld, via een KLIC-viewer, met foto's
- Eerst de vraag: mag het werk veilig door?
Van een afwijkende ligging is sprake wanneer een kabel of leiding in het veld meer dan een meter horizontaal ergens anders wordt aangetroffen dan de KLIC-levering aangeeft, of wanneer er een net wordt aangetroffen dat helemaal niet in de levering voorkomt. De WIBON verplicht de grondroerder om dat te melden bij het Kadaster, dat de melding doorzet naar de betrokken netbeheerder.
Het gebeurt vaker dan de tekening doet vermoeden: de sleuf gaat open en de kabel ligt anderhalve meter verderop, een halve meter dieper, of er ligt iets wat helemaal niet op de levering staat. Dat is een afwijkende ligging, en daar hangen twee dingen aan vast: een meldplicht en een beslissing over het werk.
Eerst: mag het werk doorgaan?
De meldplicht is de administratieve kant en die kan even wachten. De vraag die niet kan wachten is of er veilig verder gewerkt kan worden. Bij een net dat niet in de levering voorkomt weet je niet wat het is, wie de eigenaar is, en of het onder spanning of onder druk staat. Behandel het dan als het gevaarlijkste wat het kan zijn tot het tegendeel vaststaat.
Zit de afwijking in een net dat je wél kende, dan is de vraag of de gekozen maatregel nog past. Een maatregel is bepaald op een aangenomen ligging; verschuift die ligging, dan verschuift ook de risicoklasse en daarmee wat er nodig is.
De meldplicht
De WIBON verplicht de grondroerder om een afwijking tussen de geleverde gegevens en de aangetroffen werkelijkheid te melden bij het Kadaster. Dat geldt zowel voor een afwijkende positie als voor een aangetroffen net dat niet in de levering zat. Het Kadaster zet de melding door naar de betrokken netbeheerder, die zijn eigen registratie kan bijwerken.
Die plicht is er niet om de grondroerder te controleren maar om de registratie te laten kloppen. Elke niet gemelde afwijking is een fout die blijft staan tot de volgende partij er tegenaan graaft, en dan is het opnieuw onverwacht.
Wat je vastlegt
Meet en fotografeer op het moment zelf, niet achteraf uit het hoofd. Bruikbaar is: de gemeten positie in RD-coördinaten, de diepte ten opzichte van maaiveld, een foto met herkenbare omgeving erop, het meldnummer van de KLIC-melding waar de afwijking op slaat, en zo mogelijk het soort net en de netbeheerder.
Vooral de coördinaten en de diepte doen ertoe. Ongeveer een meter naar het oosten is geen registratie en kan door de netbeheerder niet verwerkt worden. De melding zelf gaat sinds 1 oktober 2023 via een KLIC-viewer, met de foto's erbij.
En bij schade?
Schade aan een net is een ander spoor en gaat vóór alles. Dan geldt: het werk stil, de omgeving veiligstellen, en direct de netbeheerder bellen via het nummer dat in zijn eigen document bij de levering staat. Bij gas of elektra bovendien meteen de hulpdiensten. De afwijkingsmelding komt daarna wel.
Voorkomen aan de ontwerpkant
Een afwijking tegenkomen betekent bovendien dat de levering waarop je werkt is ingehaald door de werkelijkheid. Is die inmiddels te oud, dan dienen wij een nieuwe melding voor je in; de geldigheidsduur staat hier.
Een deel van de afwijkingen is te voorzien. Waar de marge in de registratie te groot is voor wat er gaat gebeuren, is een proefsleuf het middel om de ligging vóór het werk vast te stellen in plaats van tijdens. Dat is precies de afweging die per raakvlak in het maatregelenplan hoort te staan.
Bronnen
Wibon, de Wet informatie-uitwisseling bovengrondse en ondergrondse netten en netwerken: de wettelijke basis: definities, zorgplicht, meldplicht en het melden van een afwijkende ligging.
Kadaster: melden afwijkende situatie: wanneer en hoe een afwijkende ligging of een onbekend net wordt gemeld.
Veelgestelde vragen
Wie moet een afwijkende ligging melden?
De grondroerder: de partij die het grondwerk uitvoert of laat uitvoeren. In de praktijk doet degene die het constateert de vastlegging, maar de meldplicht ligt bij de grondroerder.
Binnen welke termijn moet ik melden?
De WIBON zegt: onverwijld, zonder termijn in dagen (artikel 19 en 20). De praktische norm is: zo snel als redelijkerwijs kan, en zeker voordat de sleuf weer dicht gaat. Daarna is de afwijking niet meer te controleren of in te meten.
Moet ik ook melden als de afwijking klein is?
Het Kadaster hanteert als grens een afwijking van meer dan een meter horizontaal, en daarnaast elk net dat niet in de levering staat. Daaronder is het geen afwijkende ligging in de zin van de meldplicht, al blijft vastleggen verstandig. Bij twijfel melden is goedkoper dan bij twijfel laten staan.
Wat doe ik met een net dat helemaal niet in de KLIC staat?
Behandel het als onbekend en dus als risicovol: niet aanraken, niet verplaatsen, en het werk daar stilleggen tot duidelijk is wat het is. Meld het als aangetroffen net; het kan een verlaten leiding zijn, maar het kan ook een net van een niet-aangesloten eigenaar zijn.