Wat is het verschil tussen een gestuurde boring, persing en boogzinker?
Door NexTerra Infra B.V. · laatst bijgewerkt op · 4 min lezen
Gestuurde boring, persing en boogzinker zijn alle drie sleufloze technieken, maar verschillen in of het traject kan bochten, hoe lang de kruising is en wat er precies wordt gekruist.
In het kort
- Gestuurde boring: stuurbaar, kan bochten maken, lange kruisingen
- Persing: recht en kort, met een put aan weerszijden
- Boogzinker: vaste boog, onder een watergang
Een boogzinker is een gebogen buis die met een vaste, vooraf bepaalde kromming onder een watergang of ander obstakel wordt gebracht, waarna de kabel of leiding in de buis komt te liggen. In tegenstelling tot een gestuurde boring wordt er tijdens de uitvoering niet actief bijgestuurd: de boog ligt al vast in de vorm van de buis.
Sleufloze technieken hebben gemeen dat er geen open sleuf wordt gegraven, maar ze verschillen in werkwijze en zijn daardoor niet inwisselbaar. De drie meest gebruikte technieken bij kabel- en leidingprojecten zijn de gestuurde boring, persing en boogzinker.
Gestuurde boring (HDD)
Een gestuurde boring (HDD) gebruikt een stuurbare boorkop die tijdens het boren van richting kan veranderen, zodat de route bochten kan maken om obstakels heen. Dat maakt de techniek geschikt voor langere, niet-rechte trajecten, van tientallen tot honderden meters en bij grote rivierkruisingen meer, zoals kruisingen met een weg, spoorlijn of een kwetsbaar natuurgebied.
Persing
Persing werkt anders: een buis, meestal van staal, wordt vanuit een put met kracht recht de grond in geduwd, zonder dat de richting tijdens de uitvoering kan worden bijgestuurd. Bij een veelgebruikte variant, de avegaarboring, voert een ronddraaiende avegaar binnen in de buis de grond tegelijk af naar de startput. Omdat persing geen bochten kan maken, is de techniek beperkt tot rechte, doorgaans kortere kruisingen, zoals onder een weg of spoordijk.
Boogzinker
Een boogzinker is een gebogen buis die met een vaste, vooraf bepaalde kromming onder een watergang of ander obstakel door wordt gebracht, waarna de kabel of leiding in de buis komt te liggen. In tegenstelling tot de gestuurde boring wordt er tijdens de uitvoering niet actief bijgestuurd: de boog ligt al vast in de vorm van de buis. Een boogzinker wordt met name toegepast bij kruisingen met sloten en kleinere watergangen, en soms bij grotere waterkeringen; hoe diep de boog ligt, hangt af van de lengte van de kruising en de buigradius van de buis.
Welke techniek past bij welke kruising?
Voor het ontwerp is de kernvraag dus niet welke techniek het meest geavanceerd is, maar wat de kruising vraagt: moet de route bochten maken om iets te ontwijken (gestuurde boring), gaat het om een korte, rechte passage (persing), of om een relatief korte kruising onder water met een vaste boogvorm (boogzinker)?
Hoe beheerders en de certificatieregeling de technieken indelen
De namen in de praktijk lopen uiteen, de indeling bij de toetsers is strakker. Rijkswaterstaat onderscheidt in zijn Richtlijn Boortechnieken drie families: de horizontaal gestuurde boring (HDD), de open fronttechniek (OFT, waaronder de avegaarmethode) en de gesloten fronttechniek (GFT). De open fronttechniek is volgens die richtlijn niet geschikt voor boren onder de grondwaterstand. De certificatieregeling CKB hanteert dezelfde driedeling voor de erkenning van bedrijven en zet pneumatische boringen (in de praktijk vaak raketpersing genoemd) en boogzinkers daar als eigen processen naast. Wie in een offerte of vergunning een van deze termen tegenkomt, weet daarmee onder welke eisen de kruising valt.
Bronnen
Werkwijze van NexTerra Infra: de fasen, akkoordmomenten en doorlooptijd van ons eigen traject; wat hier over onze aanpak staat is onze werkwijze, geen norm.
Richtlijn Boortechnieken en open ontgraving voor kabels en leidingen, Rijkswaterstaat, juni 2019: de voorwaarden van Rijkswaterstaat voor een horizontaal gestuurde boring, de open fronttechniek en de gesloten fronttechniek in en nabij zijn eigen werken.
Certificatieregeling Kabelinfrastructuur en Buizenlegbedrijven, bijlage 1 Scope processen, april 2025: de indeling van HDD-boringen naar de trekkracht van de boorinstallatie en de documenten die per klasse worden gevraagd.
| Techniek | Route | Typische inzet | Let op |
|---|---|---|---|
| Gestuurde boring (HDD) | Stuurbaar tijdens de uitvoering, kan bochten maken | Lange kruisingen, obstakels ontwijken, water en spoor | Vraagt ruimte voor intrede- en uittredeboog en een buigradius die de buis toelaat |
| Persing | Recht, richting ligt vast bij de start | Korte, rechte kruisingen zoals recht onder een weg | Put aan weerszijden nodig; bijsturen kan niet meer |
| Boogzinker | Vaste, vooraf bepaalde kromming | Onder een watergang of een enkel obstakel door | De boog wordt vooraf gemaakt, dus de maatvoering moet vooraf kloppen |
De keuze volgt uit wat de kruising vraagt, niet uit welke techniek het meest geavanceerd is.
Veelgestelde vragen
Wanneer kies je een persing in plaats van een gestuurde boring?
Bij een korte, rechte kruising waarbij de route geen bochten hoeft te maken, bijvoorbeeld recht onder een weg door. Een persing vraagt een put aan weerszijden, maar heeft geen boogstraal nodig en is daardoor over een korte afstand vaak eenvoudiger dan een boring.
Wat is het verschil tussen een boogzinker en een gestuurde boring?
Bij een boogzinker ligt de kromming vooraf vast: de buis wordt in de gewenste boog gemaakt en als geheel onder het obstakel door gebracht. Bij een gestuurde boring wordt de route tijdens het boren gestuurd, waardoor er ter plekke op obstakels gereageerd kan worden.
Welke techniek is het goedkoopst?
Dat valt niet los van de kruising te zeggen. Over een korte, rechte afstand is een persing meestal het eenvoudigst; bij een lange kruising of een route die om obstakels heen moet, is een gestuurde boring uiteindelijk goedkoper dan de alternatieven, ook al oogt hij duurder per meter.
Kunnen deze technieken in één tracé gecombineerd worden?
Ja, en dat gebeurt regelmatig. De afweging valt per kruising, niet per project: een tracé kan grotendeels open ontgraven worden, onder een watergang een gestuurde boring krijgen en onder een weg een persing.