Bodembelastingkaart ontplofbare oorlogsresten: waar vind je die?
Door NexTerra Infra B.V. · laatst bijgewerkt op · 4 min lezen
Een bodembelastingkaart laat per gemeente zien waar in de Tweede Wereldoorlog oorlogshandelingen hebben plaatsgevonden en welke munitie daar kan liggen. Niet elke gemeente heeft er een, en een verdacht gebied betekent niet dat er iets ligt; het betekent dat je moet laten onderzoeken.
In het kort
- Per gemeente: waar in de Tweede Wereldoorlog oorlogshandelingen waren
- Niet elke gemeente heeft er een; geen kaart is geen bewijs
- Verdacht gebied: vooronderzoek en risicoanalyse
Wie een tracé voorbereidt in een stad die in 1944 aan het front lag, wil één kaart: waar is gevochten en gebombardeerd. Die kaart bestaat, maar per gemeente, en niet overal.
Wat de kaart laat zien
Een bodembelastingkaart ontplofbare oorlogsresten toont de plekken waar tijdens de Tweede Wereldoorlog oorlogshandelingen hebben plaatsgevonden en waar dus munitie in de bodem kan zijn achtergebleven. Gemeente Kerkrade, een van de gemeenten die zo'n kaart openbaar heeft, noemt drie soorten: geschutmunitie zoals granaten, afwerpmunitie zoals vliegtuigbommen, en klein kaliber munitie zoals handgranaten. De kaart is er zodat iedereen kan nakijken of een locatie een verhoogd risico heeft, en is vooral bedoeld voor wie in de grond werkt: bodemonderzoek, graafwerk, boringen.
Waar je hem vindt
Bij de gemeente, meestal op de website onder omgevingsvergunningen of bodem. Een aantal gemeenten en provincies publiceert de kaart ook als open data op data.overheid.nl, onder meer Den Haag en Utrecht, en de provincie Flevoland heeft een provinciebrede kaart laten maken. Is er voor je gemeente niets te vinden, dan is dat geen bewijs van afwezigheid; het betekent alleen dat die gemeente geen kaart heeft gepubliceerd.
Van vier gemeenten bevraagt ons conditioneringsrapport de kaart rechtstreeks: Utrecht, Nijmegen, Den Haag en Hilversum. Elke dienst is nagelopen met een echte bevraging op een plek waar de kaart iets aanwijst; de tabel onder dit artikel zet ze op een rij. De kaart van Hilversum dekt alleen het onderzoeksgebied van de gemeente; daarbuiten, en in elke andere gemeente, is het antwoord onderzoek nodig.
Wat de kaart niet zegt
Een verdacht gebied betekent dat er oorlogshandelingen zijn geweest, niet dat er iets ligt. Dekt de kaart je hele tracé en wijst hij daar niets aan, dan is dat wat de gemeente over dat gebied zegt, met de datum van de kaart erbij; over een deel van het tracé buiten de kaart zegt hij niets. En de kaart is zo goed als het historisch onderzoek waarop hij is gebaseerd, en dat verschilt per gemeente. Sommige gemeenten vullen de kaart aan met een naoorlogs vooronderzoek dat aangeeft waar de grond na de oorlog is afgegraven of opgehoogd en het gebied daardoor tot een bepaalde diepte onverdacht is.
Wat je ermee doet
Ligt je tracé in een verdacht gebied, dan volgt een vooronderzoek met risicoanalyse, en op basis daarvan eventueel opsporing door een gecertificeerd bedrijf. Wij nemen de gemeentelijke kaart mee in het conditioneringsonderzoek aan het begin van een tracé: dekt hij het hele tracé, dan staat in het rapport wat hij zegt, met bron en datum; anders is het antwoord "onderzoek nodig". Zo de tijd en het geld ervoor in de planning staan en niet pas in de sleuf opduiken.
Bronnen
De beschrijving van de kaart en de drie soorten munitie komt van de pagina Bodembelastingkaart Ontplofbare Oorlogsresten van gemeente Kerkrade. Voorbeelden van open data: Den Haag en Utrecht op data.overheid.nl.
De vier diensten in de tabel, zoals het rapport ze bevraagt: Utrecht, WFS van de gemeente, Nijmegen, WFS van de gemeente, Den Haag, Bodembelastingkaart 2026 en Hilversum, Explosierisico Kaart met het onderzoeksgebied. Utrecht is bevraagd op 18 september 2026, de andere drie op 28 september 2026; de licentie staat bij de dataset of de dienst van de gemeente, het jaar bij Den Haag in de naam van het onderzoek en bij Hilversum als rapportdatum in de kaart.
| Gemeente | Kaart | Jaar | Dienst | Licentie | In ons rapport |
|---|---|---|---|---|---|
| Utrecht | Bodembelastingkaart Ontplofbare Oorlogsresten (Expload) | niet in de dienst | WFS, geodata.utrecht.nl | CC-BY 4.0 | ja, de hele gemeente |
| Nijmegen | Ontplofbare Oorlogsresten, verdachte gebieden | niet in de dienst | WFS, services.nijmegen.nl | CC-BY 4.0 | ja, de hele gemeente; geldigheid te controleren bij het bevoegd gezag OOO |
| Den Haag | Bodembelastingkaart, onderzoek na-conflictperiode | 2025 | ArcGIS, geoservices.denhaag.nl | CC-0 1.0 | ja, de hele gemeente |
| Hilversum | Explosierisico Kaart, bodembelasting (Saricon 21S105-VO-02) | 2022 (rapport 7 november 2022) | ArcGIS, services-eu1.arcgis.com | geen open licentie bij naam | ja, alleen binnen het onderzoeksgebied van de kaart |
Een kaart zegt alleen iets over het gebied dat hij dekt. Buiten dat gebied, en in elke gemeente die hier niet staat, is de uitkomst onderzoek nodig en nooit geen risico.
Veelgestelde vragen
Heeft elke gemeente een bodembelastingkaart?
Nee. Een aantal gemeenten en provincies heeft er een laten maken en gepubliceerd; voor andere gemeenten is er niets. Geen kaart betekent niet dat het gebied onverdacht is.
Is de kaart hetzelfde als een vooronderzoek?
Nee. De kaart is de eerste signalering per gemeente. Het vooronderzoek is het gerichte onderzoek voor je locatie en je werkzaamheden.
Mag ik in een verdacht gebied zonder onderzoek graven?
Niet zonder onderzoek. Verdacht betekent dat de mogelijkheid van munitie onderzocht moet worden; het opsporen daarvan mag alleen door een gecertificeerd bedrijf.